Nalatenschap en schulden: moet je als erfgenaam betalen?

Wanneer een dierbare overlijdt, komt er veel op nabestaanden af. Naast het verdriet en de praktische zaken rondom de uitvaart, moet er ook een keuze worden gemaakt over het wel of niet aanvaarden van de nalatenschap. Veel mensen denken bij een erfenis vooral aan geld of bezittingen, maar een nalatenschap kan ook schulden bevatten. Dat roept een belangrijke vraag op: ben je als erfgenaam verplicht die schulden te betalen?

Het antwoord hangt af van de keuze die je als erfgenaam maakt. In Nederland heb je drie mogelijkheden: zuiver aanvaarden, beneficiair aanvaarden of de erfenis verwerpen.

Zuivere aanvaarding

Kies je voor zuivere aanvaarding, dan neem je de volledige nalatenschap over en treed je als het ware in de voetsporen van de overledene. Je zegt dan eigenlijk ‘ja’ tegen alles. Je hebt recht op de bezittingen, maar bent ook aansprakelijk voor eventuele schulden.

Blijkt later dat de schulden hoger zijn dan de baten van de erfenis? Dan moet je in de basis het tekort uit je eigen vermogen betalen. Dit zorgt ervoor dat zuivere aanvaarding risicovol kan zijn, vooral wanneer nog niet duidelijk is hoe de financiële situatie van de overledene eruitziet.

Een voordeel van zuivere aanvaarding is dat de afwikkeling van de nalatenschap vaak sneller en eenvoudiger verloopt. In de praktijk kiest bijvoorbeeld een langstlevende partner daarom vaak voor zuivere aanvaarding, omdat diegene meestal goed op de hoogte is van de financiële situatie en eventuele schulden van de overledene en daarmee het risico wat kleiner is.

Beneficiaire aanvaarding

Bij beneficiaire aanvaarding accepteer je de erfenis ‘onder voorrecht van boedelbeschrijving’. Dat betekent dat je ‘ja’ zegt tegen de bezittingen, maar als er onvoldoende middelen zijn om alle schulden te voldoen, dan hoef je het tekort niet uit eigen zak te betalen. De schulden worden enkel betaald uit de nalatenschap en je privévermogen blijft dus beschermd. Daarom is dit feitelijk de verstandigste keuze. Wel de baten, maar geen risico.

Bij beneficiaire aanvaarding moet je de verklaring indienen bij de rechtbank, waardoor griffiekosten verschuldigd zijn. Daarnaast kan de nalatenschap onder de wettelijke vereffeningsregels vallen, wat extra administratie en verplichtingen met zich meebrengt. Is er echter een executeur die kan aantonen dat er meer bezittingen zijn dan schulden, dan hoeft de wettelijke vereffening weer niet te worden gevolgd. Al met al is deze route dus juridisch wel ingewikkelder en tijdrovender.

Verwerping van de erfenis

Je kunt er ook voor kiezen om de erfenis te verwerpen. In dat geval ontvang je niets uit de nalatenschap, maar ben je ook niet aansprakelijk voor de schulden.

Let wel op: wanneer je kinderen hebt, kunnen zij mogelijk in jouw plaats erfgenaam worden. Ook bij verwerping is juridisch advies daarom verstandig.

Onbewust zuiver aanvaarden

Een veelgemaakte fout is dat mensen onbewust een erfenis zuiver aanvaarden. Dat kan al gebeuren door handelingen waaruit blijkt dat je je als eigenaar van de nalatenschap gedraagt. Terwijl je je als erfgenaam nog niet hebt uitgesproken.

Denk bijvoorbeeld aan het meenemen van spullen uit de woning of het betalen van rekeningen van de overledene. De wet kan dit zien als zuivere aanvaarding, met alle financiële gevolgen van dien.

Wanneer je als erfgenaam de nalatenschap (onbewust) zuiver hebt aanvaard, is de keuze gemaakt en kan je niet later nog beneficiair aanvaarden of verwerpen.

Conclusie

Bij een nalatenschap is het verstandig om eerst goed inzicht te krijgen in de financiële situatie voordat je een keuze maakt over het aanvaarden van de nalatenschap. Zoals zo vaak, geldt hier ook: haastige spoed is zelden goed.

Heeft u vragen over een nalatenschap? Loop dan eens vrijblijvend binnen op woensdagochtend tussen 9.00 en 10.00 uur op ons inloopspreekuur.

Met vriendelijke groet,
Mr. K.S. (Kiek) Schulte
kandidaat-notaris

Ottens Vallei Notaris 
Kerkewijk 53 3901 EC Veenendaal
T: 0318 - 55 28 28
E: info@ottensvalleinotaris.nl